Το θέατρο στην εποχή του streaming

Με τα φώτα της σκηνής σβηστά εξαιτίας της πανδημίας, η περασμένη χρονιά αποδείχθηκε μια μάχη με το χρόνο για όλους τους ανθρώπους του θεάτρου. Ηθοποιοί, σκηνοθέτες, παραγωγοί και όλοι οι εργαζόμενοι, επλήγησαν σε καταστροφικό βαθμό από τα μέτρα περιορισμού της πανδημίας, με αποτέλεσμα πολλές παραγωγές να μην καταφέρνουν να κάνουν πρεμιέρα ή να ρίχνουν απροσδόκητα αυλαία, παρά τις προετοιμασίες και πρόβες μηνών.

Το θέατρο στην εποχή του streaming

Το 2021 επιφυλάσσει πολλές καινούργιες και φιλόδοξες παραγωγές, οι οποίες προσφέρονται πλέον στο κοινό μέσω ζωντανής ροής (ή και μαγνητοσκοπημένης κινηματογράφησης) στο διαδίκτυο. Ένα διαφορετικό περιβάλλον που ίσως αποδομεί την έννοια του θεάτρου στη ρίζα της. Ένα αναγκαίο κακό, όμως, που όπως φαίνεται, για την ώρα, ήρθε για να μείνει.

Πώς νοείται η παρουσίαση μιας καλλιτεχνικής παράστασης μέσα σε συνθήκες streaming;

Θα έλεγε κανείς πως για τον ίδιο το θεατή αυτό που αλλάζει είναι μόνον ο χώρος, αφού πλέον παρακολουθεί την παράσταση μέσα από την άνεση (και την ασφάλεια;) του σπιτιού του. Είναι, όμως, το ίδιο με πριν;
Το streaming θέατρο, όσο κι αν γεφυρώνει κάπως την απόσταση μεταξύ των κλειστών θεάτρων και της επιθυμίας για τέχνη, αφήνει στο θεατή την αίσθηση της εκκρεμότητας, του ανικανοποίητου, σαν τελικά το μαχαίρι να μην έχει φτάσει στο κόκαλο. Και ίσως όλο αυτό να μην μπορεί να ονομαστεί καν θέατρο, αφού εξαρχής λείπει το άμεσο, βιωματικό συναίσθημα μεταξύ καλλιτέχνη και θεατή. Όλη αυτή η πολύτιμη ενέργεια που δημιουργείται όταν ηθοποιοί και θεατές συνυπάρχουν στην ίδια αίθουσα χάνεται, κι ο θεατής απομονώνεται με έναν αφύσικο τρόπο.
Είναι, τέλος, σαν να παρακολουθείς μια ταινία, αφού κύριο όπλο του θεάτρου είναι ο διάλογος, ενώ στο σινεμά κυριαρχούν η δράση, η κίνηση, τα εφέ και η διαρκής εναλλαγή σκηνογραφίας, στοιχεία τα οποία ενισχύονται –δυσανάλογα με το θέατρο– μέσω της σκηνοθεσίας και του post production.

Κάτι άλλο το οποίο δεν έχει αλλάξει είναι, φυσικά, το εισιτήριο.
Όποιος περίμενε τα streaming θεάματα να παρέχονται δωρεάν σε όλους, δυστυχώς (ευτυχώς) απογοητεύεται.
Ασφαλώς και υπάρχει εισιτήριο, ασφαλώς και πρέπει να πληρώσεις προκειμένου να παρακολουθήσεις μια παραγωγή έργου, ειδάλλως δεν θα είχε νόημα η μετάβαση σε μια τέτοια πραγματικότητα, κυρίως για τους καλλιτέχνες, που από την αρχή της πανδημίας είναι σχεδόν αόρατοι για την κυβέρνηση.
Είναι σημαντικό είναι πως ο Έλληνας θεατής εξοικειώνεται με τις νέες αυτές επικοινωνιακές λειτουργίες και είναι πρόθυμος να πληρώσει, γεγονός που ενισχύει τα επαγγελματικά χαρακτηριστικά της ζωντανής (η κινηματογραφημένης) μετάδοσης μιας θεατρικής παράστασης, ενώ την ίδια ώρα τίθενται οι βάσεις για ένα καινούργιο περιβάλλον κατανάλωσης πολιτιστικού υλικού, μέσα από το οποίο και το ίδιο το θέατρο θα μπορούσε να προσφέρεται στο κοινό μέσω της υπηρεσίας video on demand.

Τα νέα δεδομένα

Στα θετικά του streaming, το διαδίκτυο και το καινούργιο αυτό μοντέλο παραγωγής, προσφέρουν ολοφάνερα νέες δυνατότητες στους δημιουργούς, οι οποίοι τώρα κάνουν χρήση εργαλείων που δύσκολα αξιοποιούνταν στη σκηνή.
Υπάρχει, για παράδειγμα, η ευκαιρία για χρήση κοντινών πλάνων, μαγνητοσκοπημένου πολυμεσικού υλικού σε συνδυασμό με τις ζωντανές ερμηνείες ή η προσθήκη νέων σκηνικών, απογειώνοντας το ρυθμό και λύνοντας πολλά δραματουργικά προβλήματα.
Για τους ίδιους τους ηθοποιούς, η ανάγκη να ανταποκριθούν στο καινούργιο αυτό περιβάλλον και η μετάβασή τους σε αυτό δεν γίνεται με εντελώς ανεμπόδιστο τρόπο, αφού πολλοί καλούνται να εξοικειωθούν με τις απαιτήσεις της ζωντανής μετάδοσης, ενώ ταυτόχρονα ερμηνεύουν το ρόλο τους. Η επιβαλλόμενη κατάσταση αποδοχής της εμπλεκόμενης τεχνολογίας και το κάλεσμα σε ένα ξέφρενο multitasking δεν αποκλείεται να προκαλέσει κούραση κι εκνευρισμό. Για άλλους, πάλι, είναι παιχνιδάκι.

Παράλληλα, υπάρχει και η άποψη πως τα προγράμματα ζωντανής ροής αποτελούν το μέλλον κι ότι αργά ή γρήγορα το θέατρο θα προσαρμοζόταν σε αυτό το νέο πλαίσιο. Όσο κι αν οι παραγωγοί του θεάτρου προτιμούν οι παραστάσεις να ανεβαίνουν στο φυσικό τους χώρο, το streaming αποτελεί τελικά την απάντηση στην πολυετή έκκληση για αύξηση της «προσβασιμότητας» σε όλους όσοι δεν μπορούν εξαρχής να παραστούν στο θέατρο. Άνθρωποι με κινητικές δυσκολίες, άνθρωποι που ζουν στην επαρχία, Έλληνες του εξωτερικού έχουν σήμερα τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν ελληνικές θεατρικές παραστάσεις χωρίς να χρειάζεται να ταξιδέψουν, σπάζοντας έτσι τον κανόνα που θέλει την Αθήνα να είναι το κέντρο όλων των πολιτιστικών δρώμενων και διαμοιράζοντας το καλλιτεχνικό υλικό σε απομακρυσμένα σημεία

Την ίδια ώρα που ο εμβολιασμός για τον COVID-19 έχει ξεκινήσει και η ελπίδα για έστω και λίγο φως στο τέλος αυτού του ζοφερού τούνελ ενισχύεται, το σενάριο για την οριστική επιστροφή σε μια ασφυκτικά γεμάτη θεατρική αίθουσα μοιάζει ακόμα πολύ μακρινό.
Γενικότερα, το ίδιο το μέλλον του streaming θεάτρου είναι ακόμα αβέβαιο, αν σκεφτεί κανείς πως όταν με το καλό μπορέσει το κοινό να συγκεντρωθεί ξανά με ασφάλεια στο φυσικό του χώρο, η απήχηση που αυτό θα έχει ίσως να μην είναι τόσο μεγάλη. Φυσικά, αυτό μένει να απαντηθεί.

Όπως και να ’χει, η αναπάντεχη και επαναπροσδιοριστική αυτή επικοινωνιακή μορφή για το θέατρο, ακόμα κι αν επήλθε ως συμβιβασμός και ανάγκη προσαρμογής, κρατά σε επαγρύπνηση το θεατρικό κοινό και παρέχει μια ανάσα ανακούφισης στους ανθρώπους των ερμηνευτικών τεχνών, οι οποίοι εδώ και σχεδόν ένα χρόνο αντιμετωπίζουν, στην κυριολεξία, πρόβλημα επιβίωσης.

Ας προσαρμοστούμε, λοιπόν.
Θέατρο δεν είναι όμως μόνο οι ηθοποιοί, οι σκηνοθέτες και οι ιδιοκτήτες των θεατρικών σκηνών.

Ας μη ξεχάσουμε το μεγάλο, αναπάντητο ερώτημα: Τι θα γίνει με τους υπόλοιπους εργαζόμενους; 

ΠΡΟΒΟΛΗ
ΠΡΟΒΟΛΗ
ΣΧΟΛΙΑ
Το 20/20 magazine σέβεται απόλυτα το δικαίωμα του αναγνώστη/ριας, να εκφράζει ανεμπόδιστα και ελεύθερα τις απόψεις του/της στο πλαίσιο ενός ελεύθερου και κόσμιου διαλόγου. Παρόλα αυτά υπογραμμίζουμε ρητά ότι τα σχόλια των επισκεπτών του www.2020mag.gr, εκφράζουν και απηχούν αποκλειστικά τον χρήστη/ρια και μόνον αυτόν. Το www.2020mag.gr διατητηρεί το δικαίωμα να μην αναρτά ή/και να διαγράφει απρεπή, υβριστικά και διαφημιστικά σχόλια (απαγορεύονται επίσης τα σχόλια που παραπέμπουν με ενεργό link σε άλλες ιστοσελίδες). Οι χρήστες που θα χρησιμοποιούν ύβρεις, απρεπείς εκφράσεις ή θα προκαλούν, θα αποκλείονται.