Πόσο αθώος άνθρωπος νομίζεις ότι είσαι;

Η απόφαση ήταν ομόφωνη. Και έχει μήνυμα. Δεν μπορείς να κλωτσάς -μέχρι θανάτου- έναν άνθρωπο και να πλένεις το αίμα του, μπροστά από το μαγαζί σου

Πόσο αθώος άνθρωπος νομίζεις ότι είσαι;
ΠΡΟΒΟΛΗ

«Εσύ μπορείς να κοιτάζεις το γκλίτερ, το σώμα που κουνιέται και εκτίθεται, τον άνθρωπο που διαφέρει από εσένα και που ζει αλλιώς, τα συνθήματα, τα βαμμένα χείλη και να σιχαίνεσαι, να βγάζεις χολή, να μισείς, να καταριέσαι, να κατακρίνεις, να απαξιώνεις. 

Εγώ μπορώ να τα βλέπω, να τα ακούω, να τα βιώνω όλα αυτά και να θυμώνω, να πληγώνομαι, να πεισμώνω, να επιμένω, να αγαπάω, να είμαι. 

Και στο τέλος της μέρας να κλείνω τα μάτια, να θυμάμαι, να κοιτάζω προς τα μέσα και να χαμογελάω. Καμιά φορά γλυκόπικρα, καμιά φορά αβίαστα, καμιά φορά αφού έχω πρώτα κλάψει, καμιά φορά με προσπάθεια, αλλά να χαμογελάω. Γιατί στο τέλος της μέρας, πάντα θα είμαι καλά με το να είμαι εγώ. 

Ζακ Κωστόπουλος/Zackie Oh»

Σήμερα ημέρα Τετάρτη 10/5, το Μικτό Ορκωτό δικαστήριο αποφάσισε για την υπόθεση δολοφονίας του/της Ζακ Κωστόπουλου/Zackie Oh το μεσημέρι της 21ης Σεπτεμβρίου 2018 στην οδό Γλάδστωνος. 

Μια δολοφονία που έγινε στο κέντρο της Αθήνας, μέρα μεσημέρι. Για αυτήν κατηγορήθηκαν έξι άνθρωποι: ο κοσμηματοπώλης, ο μεσίτης και τέσσερις αστυνομικοί. Όλοι δηλώνουν αθώοι. 

Αθώοι άνθρωποι

Η 21η Σεπτεμβρίου είναι η ημέρα, το 2018, που δολοφονήθηκε καταμεσήμερο σε έναν πολυσύχναστο πεζόδρομο, κοντά στην Πλατεία Ομονοίας ο/η Ζακ Κωστόπουλου/Zackie Oh.

Ο Ζακ βρέθηκε παγιδευμένος μέσα σε κοσμηματοπωλείο επί τις οδού Γλάδστωνος. Αρχικά οι συνθήκες είναι αυτό που λένε -όταν δεν θέλουν να πουν- αδιευκρίνιστες. 

Διευκρινίστηκαν γρήγορα, χάρη στα βίντεο των παρισταμένων. Ο Ζακ ξυλοκοπήθηκε άγρια από τον ιδιοκτήτη του καταστήματος και έναν παριστάμενο μεσίτη. Μετά τον ξυλοδαρμό, αιμόφυρτος και σχεδόν σκοτωμένος, συνελήφθη με τη χρήση βίας από οκτώ αστυνομικούς που έσπευσαν στον σημείο. Ο Ζακ πέθανε κατά τη μεταφορά του στο νοσοκομείο. Όλα αυτά δεν θα ήταν γνωστά αν τα βίντεο που δημοσιεύτηκαν στο διαδίκτυο αποδείκνυαν καρέ-καρέ τι μπορούν να κάνουν μερικοί αθώοι άνθρωποι.

Αρχικά η Εισαγγελία άσκησε ποινική δίωξη εναντίον του κοσμηματοπώλη κι ενός ακόμη ατόμου για τον θάνατό του. Σύμφωνα με την Πολιτική Αγωγή, στην αρχική δικογραφία κατά των δύο ανδρών που τον κλωτσούσαν στο κεφάλι έγιναν σοβαρές παραλείψεις, αφού δεν γινόταν λόγος για τη βιαιότητα του περιστατικού.

Αν και υπήρχε βίντεο όπου εμφανίζονται να χτυπούν τον πεσμένο Ζακ οι δύο άντρες, αυτό δεν συμπεριλήφθηκε στην αρχική δικογραφία. Αν δεν είχε δημοσιοποιηθεί το βίντεο κανείς δεν θα γνώριζε ότι ο Ζακ δέχθηκε άγρια επίθεση.

Τα κανάλια, βλέπετε, έπαιζαν το σενάριο αυτοάμυνα και ναρκομανής. Το τέλειο σενάριο για να φοβηθούν όσο πρέπει οι νοικοκυραίοι και να δώσουν δίκιο για την αυτοδικία του συμπολίτη τους. 

Όμως όλα ήταν ψέματα 

Ένα ακόμα βίντεο –που βγήκε αργότερα στη δημοσιότητα- έδειξε ότι ο Ζακ δέχτηκε τραμπουκισμό την ώρα που προσπαθούσε να μπει σε διπλανό μαγαζί για να πάρει ένα μπουκάλι νερό, ενώ υπάρχει μαρτυρία μιας κοπέλας ότι φώναζε για βοήθεια πριν μπει στο κοσμηματοπωλείο, αποκλείοντας το σενάριο της απόπειρας ληστείας.

Οι τοξικολογικές εξετάσεις στη σορό του βγήκαν αρνητικές και για τις πέντε κατηγορίες (οπιούχα, κοκαΐνη/μεταβολίτες, αμφεταμίνες/μεθαμφεταμίνες, βενζοδιαπεζίνες, μεθαδόνη/μεταβολίτες), καθώς και για αλκοόλ, αποκλείοντας έτσι και αυτό το σενάριο του θανάτου του.

Ο ανακριτής της υπόθεσης, αν και είχε ζητήσει επανειλημμένως την αποστολή κρίσιμων στοιχείων για την πορεία της έρευνας, όπως είναι οι καταγραφές των διαβιβάσεων από τα κέντρα επιχειρήσεων της Ελληνικής Αστυνομίας και του Εθνικού Κέντρου Άμεσης Βοήθειας, δύο χρόνια μετά το συμβάν εξακολουθούσε να μην τις έχει στα χέρια του.

Για τη δολοφονία του Ζακ, ασκήθηκαν ποινικές διώξεις για θανατηφόρα σωματική βλάβη σε δύο πολίτες -τον ιδιοκτήτη του κοσμηματοπωλείου και τον μεσίτη- και σε τέσσερις από τους αστυνομικούς που πήγαν να τον συλλάβουν.

Στην εκδίκαση της υπόθεσης οι τέσσερις αστυνομικοί κρίθηκαν αθώοι, ενώ ένοχοι κρίθηκαν ο κοσμηματοπώλης Σπυρίδων Δημόπουλος και ο μεσίτης Αθανάσιος Χορταριάς για πρόκληση θανατηφόρας σωματικής βλάβης κατά παραυτουργία.

  • Στις 12 Φεβρουαρίου 2019, η οικογένεια του Ζακ κατέθεσε εναντίον των κατηγορούμενων μήνυση για ανθρωποκτονία εκ προθέσεως και όχι θανατηφόρες σωματικές βλάβες, όπως ήταν μέχρι πρότινος η κατηγορία. 
  • Καθώς και μήνυση για ανθρωποκτονία κατά των αστυνομικών.

Η δίκη 

Η εκδίκαση της υπόθεσης αναβλήθηκε λόγω της πανδημίας και τελικά ξεκίνησε στις 20 Οκτωβρίου 2021 με έξι κατηγορούμενους.

Στις 22 Μαρτίου 2022, στην απολογία του στο Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο της Αθήνας, ο κατηγορούμενος κοσμηματοπώλης υποστήριξε ότι φοβήθηκε καθώς είδε το θύμα να κρατάει μαχαίρι, σημειώνοντας ότι λειτούργησε ως νομοταγής πολίτης και ότι οι κλωτσιές που του έριξε ήταν ξώφαλτσες.

Ο δεύτερος κατηγορούμενος ισχυρίστηκε ότι ποτέ δεν χτύπησε τον Κωστόπουλο, αλλά καθώς κλωτσούσε τα τζάμια «το κεφάλι του ήρθε σε επαφή με το πόδι μου».  Στις απολογίες τους, οι δύο από τους τέσσερις αστυνομικούς ανέφεραν ότι σκοπός τους ήταν να τον συλλάβουν και να τον παραδώσουν.

Η ετυμηγορία του ποινικού δικαστηρίου, που εκδόθηκε στις 3 Μαΐου 2022, ήταν ενοχή και των δύο κατηγορουμένων με ποινές κάθειρξης 10 χρόνια για κάθε έναν. Ο εισαγγελέας ζήτησε να μην χορηγηθεί στους κατηγορούμενους αναστολή.

Ωστόσο, για τον κοσμηματοπώλη πρότεινε να εκτίσει κατ’ οίκον την ποινή του λόγω της ηλικίας του και αυτό αποφάσισε και το δικαστήριο. Ο μεσίτης οδηγήθηκε στη φυλακή.

Ομόφωνα αποφασίστηκε ότι δεν θα πρέπει να τους χορηγηθεί κανένα ελαφρυντικό, όπως είχε εισηγηθεί ο εισαγγελέας, καθώς και οι δύο δεν επέδειξαν καμία μεταμέλεια.

«Η συμπεριφορά και η δράση τους ενέχουν στοιχεία τιμωρητικής διάθεσης», είπε ο εισαγγελέας, προσθέτοντας ότι «ο Ζαχαρίας Κωστόπουλος ουδέποτε επιτέθηκε κατά των κατηγορούμενων αφού ήταν εγκλωβισμένος και εκείνοι ασφαλείς. Αποδείχθηκε ότι εκείνοι του επιτέθηκαν. Από τον τρόπο δράση τους και τη συμπεριφορά τους προκύπτει ότι κανένα ελαφρυντικό δεν θα πρέπει να τους αναγνωριστεί».

  • Οι τέσσερις αστυνομικοί απαλλάχθηκαν από τις κατηγορίες με πλειοψηφία 4 προς 3, ενώ μειοψήφησαν δύο ένορκοι και η πρόεδρος της έδρας, που ήταν της άποψης ότι πρέπει να καταδικαστούν για επικίνδυνη σωματική βλάβη. 
  • Το δικαστήριο δεν υιοθέτησε το αίτημα της υπεράσπισης για μετατροπή της κατηγορίας σε ανθρωποκτονία από πρόθεση.
  • Ο Χορταριάς αφέθηκε ελεύθερος με περιοριστικούς όρους όταν το αίτημά του για αναστολή της ποινής έγινε δεκτό δύο μήνες μετά την ανακοίνωσή της.

Ένα μεγάλο θριαμβευτικό κίνημα

Μετά τη δολοφονία του ένα κίνημα ξεδιπλώθηκε, μεγάλωσε και γιγαντώθηκε. Πορείες διαμαρτυρίας και συγκεντρώσεις παντού, ομιλίες, παρεμβάσεις ανάγκασαν την πολιτεία και την κοινωνία, να κοιτάξει. Δεν σταμάτησαν ποτέ να φωνάζουν καταδικάζοντας το φαινόμενο της αυτοδικίας, της απαξίωσης του θύματος και να ζητούν δικαιοσύνη. 

Μην κλείνετε τα μάτια

Προχθές, Δευτέρα 8 Ιουλίου πληροφορηθήκαμε τη νέα νομοθετική ρύθμιση του Υπουργείου Δικαιοσύνης, με την οποία επιχειρείται να απαγορευτεί γενικά οποιαδήποτε ανταπόκριση από τις δικαστικές αίθουσες.

Αντιγράφουμε από το παρατηρητήριο για τη δίκη του του/της Ζακ Κωστόπουλου/Zackie Oh.

«Ο λόγος ύπαρξης παρατηρητηρίων σαν το ZackieOh Justice Watch, το LignadisTrialWatch, το Kivotos Trial Watch το #MoriaTrialWatch, με πρωτοπόρο το εγχείρημα του Golden Dawn Watch, είναι η εξασφάλιση της δημοσιότητας της δίκης, που αποτελεί εγγύηση της δίκαιης δίκης σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και το ελληνικό Σύνταγμα. 

Στον 21ο αιώνα, δεν μπορεί να θεωρείται ότι η περιορισμένη - και δυσπρόσιτη για ανάπηρα άτομα - δυνατότητα φυσικής παρουσίας κοινού στη δικαστική αίθουσα είναι επαρκής «δημοσιότητα». 

Το παρατηρητήριό μας -όπως και κάθε άλλο παρατηρητήριο και άμεση ανταπόκριση από δίκες- λειτουργεί με τα αυτιά, τα δάκτυλα και την ευθύνη των παρατηρητριών μας και της συντακτικής ομάδας, πάντα στο πλαίσιο της δεοντολογίας και χωρίς ποτέ να έχει χρησιμοποιηθεί κάποιο «τεχνικό μέσο αποτύπωσης λόγου σε κείμενο».

Αυτή η άκαιρη και χωρίς ουσιαστικό λόγο ύπαρξης νομοθετική πρωτοβουλία, που προκαλεί νέα προβλήματα χωρίς να λύνει κάποιο που υπήρχε, θεωρούμε ότι αυτονόητα θα παραμεριστεί ως, τουλάχιστον, αντισυνταγματική. 

Καλούμε τις ενώσεις δικαστών και εισαγγελέων, τους δικηγορικούς συλλόγους και τις δημοσιογραφικές ενώσεις της χώρας να πάρουν θέση για αυτό το εξαιρετικά κρίσιμο ζήτημα.

Σε κάθε περίπτωση και με κάθε τρόπο εμείς θα ολοκληρώσουμε το δικό μας κομμάτι σε αυτό το έργο, το οποίο αναμφίβολα θα συνεχιστεί από άλλες και άλλους».

Επίλογος- έξι χρόνια μετά

Δεν θα μπορούσα να το εκφράσω καλύτερα από τη  Μαρία Λούκα της οποίας το σημερινό πόστ σας μεταφέρω παρακάτω: 

«Σήμερα, λοιπόν, σχεδόν έξι χρόνια μετά, γράφτηκε η τελευταία πράξη στο δικαστικό σκέλος της υπόθεσης. Και λεει ότι το μοναδικό θύμα στην αρένα της Γλάδστωνος ήταν ο Ζακ. Ότι είναι ένοχοι, ότι δεν είναι οκ να σκοτώσεις έναν άνθρωπο στο ξύλο και μετά να σκουπίζεις τα αίματα σα να σκουπίζεις απορρίμματα από το έδαφος, ότι υπάρχει ευθύνη  κι ότι μετά από αυτό η ζωή δεν μπορεί να συνεχίζεται σα να μην έγινε τίποτα. Μ’ έναν ανεπαρκή και δειλό τρόπο που δεν αντιστοιχεί στη βαναυσότητα εκείνης της ημέρας, ο μηχανισμός απονομής δικαιοσύνης αναγνώρισε το έγκλημα και απέδωσε μια ελάχιστη ευθύνη. Δεν ήταν αυτονόητο ότι θα το κάνει δυστυχώς. Χρειάστηκε υλικός και ψυχικός κόπος.

Αλλά νομίζω ότι αρκετές και αρκετά δε βρεθήκαμε εκεί, επειδή υπάρχει μια αδιασάλευτη σχέση εμπιστοσύνης με τον θεσμό της δικαιοσύνης, όσο κυρίως επειδή γνωρίζουμε και το γνωρίζουμε ενσώματα πως αυτοί οι χώροι είναι περιφραγμένοι και θεμελιωμένοι πάνω σε έμφυλες, ταξικές, εθνοτικές και σεξουαλικές ιεραρχήσεις και ότι με την παρουσία μας θα μπορούσαμε να τις διαρρήξουμε έστω και λίγο, να φέρουμε σ’ εκείνη την αίθουσα τα θραύσματα της αλήθειας, του θρήνου και της οργής. Και να γίνουμε η μια για την άλλην, παρά τα προβλήματα επιβίωσης, τον φόβο και τη ματαίωση, όλα αυτά που δεν είχαμε ποτέ από την Πολιτεία. Να γίνουμε παρηγοριά, προστασία και φροντίδα. 

Εξάλλου η δικαίωση δεν ισοδυναμεί με μια προσμέτρηση ποινών. Είναι κάτι πολύ ευρύτερο και μεγαλύτερο. Είναι ένα διάβημα για τη μνήμη και για τη ζωή.

Εγώ από τη σημερινή μέρα θα κρατήσω τη σιωπή μέχρι το τελευταίο δευτερόλεπτο, που δεν ήταν συνεννοημένη αλλά ένας συντονισμός κομμένης ανάσας και αγωνίας. Το ξέσπασμα. Τη στιγμή που όλα τα δάκρυα, συγκρατημένα από καιρό σε μια καταστατικά καταπιεστική και αντιανθρώπινη συνθήκη, χύθηκαν σχηματίζοντας ένα ποτάμι στοργής. Την εικόνα της οικογένειας του Ζακ μέσα σε χειροκροτήματα, σ’ έναν κύκλο συμπόνιας, σεβασμού και αγάπης. 

Όταν φτιάχναμε το βιβλίο, όσο ο Ζακ ζούσε, αυτή η φωτογραφία άρεσε περισσότερο και στα τρία μας. Μάλλον γιατί κάπως συμπυκνώνει τον Ζακ και τη Zackie, αυτά που ήταν, που δε χωρούσαν σε κουτάκια και που ήταν πυρηνικά ριζοσπαστικά και χειραφετητικά, να περιβάλλονται με άπλετο φως. Τίποτα δεν θα μετριάσει τον χαμό. Λείπει και θα λείπει. Η μνήμη της Zackie, όμως, δε θα μείνει συκοφαντημένη κάτω από τις τζαμαρίες. Διασώθηκε, ακτινοβολούσα, μαχητική και εμπνευστική. Αναπόσπαστο και πολύτιμο κομμάτι της ιστορίας των αγώνων των καταπιεσμένων.

Θα είναι πάντα δολοφόνοι. Πάντα ένοχοι. Πάντα απάνθρωποι».

Φωτογραφίες: Μαρία Γαλάτη

Ακολουθήστε το 20/20 Magazine στο Google News, στο Facebook, το Twitter και το Instagram.
ΠΡΟΒΟΛΗ